Molas
Molas
Słowo MOLA ma wiele znaczeń. Przede wszystkim oznacza ono po prostu ubranie. Słowo to oznacza również charakterystyczne rękodzieło wykonane przez Indianki Kuna. Oznacza też specyficznie wykonaną bluzkę ubieraną na co dzień i od święta przez kobiety. Wszyty w nią od przodu i od tyłu, prostokątny kawałek materiału jest swego rodzaju aplikacją o charakterystycznym uwzorowaniu. Widoczne na nim wzory przechodziły swego rodzaju ewolucję - rodzaj trendów w modzie. Pierwowzorem były figury geometryczne oraz wizerunki zwierząt, głównie ptaków.
Według Howe, Brown, Stout i innych badaczy-obcokrajowców oraz według samych Kuna bluzki Mola zaczęto szyć dopiero w XIX wieku, kiedy to plemię Kuna zasiedlając wyspy zaczęło tez mieć częstsze i głębsze kontakty z ludźmi kultury zachodniej.
Starsi Kuna w oparciu o przekaz słowny twierdza, że Mola pojawiło się w czasach jeszcze odleglejszych. Sięgają one sytuacji, kiedy przodkowie dzisiejszych Kuna zamieszkiwali obszary nad rzeką Tisuknu. Wtedy to Wielki Duch Pab Tummad wysłał do nich swego proroka Ibeorgun wraz z jego siostrą Olokikadiryai. Ich zadaniem było przekazanie wiedzy nie tylko o sposobie wykonania, ale i wskazanie prostych wzorów ozdabiających mola. Olokikadirya znała rysunki, których przeznaczeniem było zdobienie żeńskiego ciała. Wczesniej kobiety owe rysunki po prostu malowały bezpośrednio na skórze. Olokikadirya wskazała, by takie same rysunki malować na materiale, z którego robiono ubrania. Do tych wskazówek najwcześniej zastosowały się kobiety z nad rzeki Yoo. Wzory te udoskonaliła w późniejszych czasach Nakekiryai - kobieta obdarzona darem jasnowidzenia. Wykorzystała przy tym swoją wiedzę zdobytą w Galu Dukbis Mola nabrały przez to walorów estetycznych.
